Η μεγάλη μάχη του Συντάγματος ξεκινά και δεν είναι καθόλου αθώα. Η κυβέρνηση στριμώχνει την αντιπολίτευση για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια και τ...
Η μεγάλη μάχη του Συντάγματος ξεκινά και δεν είναι καθόλου αθώα. Η κυβέρνηση στριμώχνει την αντιπολίτευση για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια και την επιστολική ψήφο, αναζητώντας τις κρίσιμες 180 ψήφους
Η εκκίνηση της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση σηματοδοτεί την έναρξη μιας από τις πιο κρίσιμες θεσμικές διαδικασίες της τρέχουσας πολιτικής περιόδου. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του «Βήματος», η κυβέρνηση θέτει σε εφαρμογή το σχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του Καταστατικού Χάρτη της χώρας, επιδιώκοντας να διαμορφώσει συγκλίσεις που θα υπερβαίνουν τα στενά κομματικά τείχη. Ωστόσο, ο δρόμος προς την αναθεώρηση φαίνεται πως είναι στρωμένος τόσο με «γέφυρες» επικοινωνίας όσο και με βαθιά πολιτικά ρήγματα, τα οποία απειλούν να ναρκοθετήσουν την προσπάθεια εξεύρεσης της απαιτούμενης πλειοψηφίας.
Το Στοίχημα της Συναίνεσης και η Αριθμητική της Βουλής
Η διαδικασία της αναθεώρησης δεν είναι μια απλή κοινοβουλευτική μάχη, αλλά μια σύνθετη πολιτική εξίσωση. Το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει καλά ότι για να κριθούν αναθεωρητέες οι διατάξεις που ιεραρχεί ως προτεραιότητα, απαιτείται η εξασφάλιση ευρύτερων πλειοψηφιών. Το άρθρο 110 του Συντάγματος ορίζει αυστηρές προϋποθέσεις, και ο στόχος των 180 ψήφων –είτε στην παρούσα προτείνουσα Βουλή είτε στην επόμενη αναθεωρητική– καθιστά μονόδρομο τη συνεργασία με δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, το κυβερνών κόμμα φαίνεται να ρίχνει το βάρος στην προσέγγιση με το ΠΑΣΟΚ, αναγνωρίζοντας στον ρόλο του έναν ρυθμιστή των εξελίξεων. Η Χαριλάου Τρικούπη, από την πλευρά της, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στον θεσμικό της ρόλο ως υπεύθυνη δύναμη αντιπολίτευσης και στην ανάγκη να διαφοροποιηθεί πολιτικά από τη Νέα Δημοκρατία, αποφεύγοντας την ταύτιση σε ζητήματα που θεωρούνται ιδεολογικά φορτισμένα.
Τα «Αγκάθια»: Άρθρο 16 και Ιδιωτικά Πανεπιστήμια
Το πεδίο της σφοδρότερης σύγκρουσης αναμένεται να είναι, για άλλη μια φορά, το άρθρο 16. Η κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων αποτελεί εμβληματική μεταρρύθμιση και κεντρικό πυλώνα του αναθεωρητικού της σχεδίου. Η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει την πλήρη αναθεώρηση της διάταξης, ώστε να αρθεί η συνταγματική απαγόρευση και να εναρμονιστεί η Ελλάδα με τα διεθνή πρότυπα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Απέναντι σε αυτό, τα κόμματα της αντιπολίτευσης υψώνουν τα δικά τους τείχη. Ο ΣΥΡΙΖΑ διατηρεί την παραδοσιακή του θέση υπέρ του δημόσιου χαρακτήρα της εκπαίδευσης, απορρίπτοντας κάθε σκέψη για ιδιωτικά ιδρύματα. Το ΠΑΣΟΚ, αν και εμφανίζεται πιο διαλλακτικό σε σχέση με το παρελθόν, θέτει αυστηρές προϋποθέσεις και ζητά εγγυήσεις για την ποιότητα και τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ιδρυμάτων, προσπαθώντας να διαμορφώσει μια διακριτή πρόταση που δεν θα το φέρει σε ευθεία ρήξη με την εκλογική του βάση.
Η Θεσμική Θωράκιση και η Ψήφος των Αποδήμων
Πέραν της εκπαίδευσης, ψηλά στην ατζέντα βρίσκεται το ζήτημα της συμμετοχής των εκλογέων του εξωτερικού. Η κυβέρνηση εξετάζει τη συνταγματική κατοχύρωση της επιστολικής ψήφου, όχι μόνο για τις ευρωεκλογές αλλά και για τις εθνικές εκλογές, επιδιώκοντας να λύσει οριστικά τον γόρδιο δεσμό της διευκόλυνσης των αποδήμων. Εδώ, οι συγκλίσεις φαίνονται πιο εφικτές, καθώς τα περισσότερα κόμματα αναγνωρίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής, ωστόσο οι διαφωνίες εντοπίζονται στις τεχνικές λεπτομέρειες και τις δικλείδες ασφαλείας της διαδικασίας.
Παράλληλα, στο τραπέζι των συζητήσεων τίθεται και ο τρόπος εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η εμπειρία του παρελθόντος, όπου η αδυναμία εκλογής Προέδρου οδηγούσε σε διάλυση της Βουλής και πρόωρες εκλογές, έχει οδηγήσει στην αποσύνδεση της διαδικασίας από την προσφυγή στις κάλπες. Ωστόσο, υπάρχουν φωνές που ζητούν περαιτέρω αλλαγές ώστε να διασφαλίζεται ότι το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα θα αποτελεί προϊόν ευρείας συναίνεσης και όχι απλής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Το Περιβάλλον και η Δικαιοσύνη
Ένα ακόμη πεδίο που αναμένεται να απασχολήσει την αναθεωρητική διαδικασία είναι η προστασία του περιβάλλοντος, μέσω του άρθρου 24. Η κλιματική κρίση επιβάλλει, κατά πολλούς, την ενίσχυση του συνταγματικού πλαισίου για την προστασία των δασών και του φυσικού πλούτου, με την αντιπολίτευση να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να χαλαρώσει το καθεστώς προστασίας στο όνομα της ανάπτυξης.
Στον τομέα της Δικαιοσύνης, συζητείται ο τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας του θεσμού και την αποφυγή φαινομένων κομματικής χειραγώγησης. Η πρόταση για αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης των δικαστών αποτελεί ένα ακόμη σημείο τριβής που διχάζει τον νομικό και πολιτικό κόσμο.
Το Πολιτικό «Πόκερ»
Η διαδικασία της αναθεώρησης, όπως περιγράφεται στο ρεπορτάζ, εξελίσσεται σε μια παρτίδα σκάκι. Η κυβέρνηση προσπαθεί να εκθέσει την αντιπολίτευση ως «αρνητιστή» κάθε αλλαγής, ενώ τα κόμματα της μειοψηφίας επιχειρούν να αναδείξουν θεσμικά ελλείμματα της κυβερνητικής πρότασης.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν θα επικρατήσει η λογική των συναινέσεων ή αν η διαδικασία θα μετατραπεί σε αρένα μικροκομματικών σκοπιμοτήτων. Οι «γέφυρες» που στήνονται είναι εύθραυστες και τα «ρήγματα» βαθιά. Το αποτέλεσμα αυτής της επιχείρησης θα κρίνει εν πολλοίς τη θεσμική πορεία της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες, καθιστώντας την ευθύνη όλων των πολιτικών δυνάμεων ιστορική.
pentapostagma.gr
